produkty

Intelektualna.pl

Powrót

Artykuł
02 06.2017
Artykuł
02.06.17

Projekty racjonalizatorskie oraz ich użyteczność na tle pozostałych projektów wynalazczych

przez Łukasz Dutkowski

Od początku funkcjonowania projektów racjonalizatorskich w Prawie własności przemysłowej, zarówno doktryna, jak i orzecznictwo, poświęcają im bardzo niewiele uwagi. Z uwagi na to, warto zastanowić się nad ich istotą, sensem udzielania im ochrony prawnej, a także korzyściami, które mogą płynąć z ich urzeczywistniania.

Projekty racjonalizatorskie są bardzo specyficznym rodzajem projektów wynalazczych. Wynika to przede wszystkim z faktu, że mogą być stworzone jedynie przez pracownika. Co więcej, o tym co może zostać za nie uznane, decyduje przedsiębiorca w regulaminie racjonalizacji. Ustawa Prawo własności przemysłowej pozostawia w tym względzie dużą swobodę, stanowiąc jedynie, że mogą być nimi wszelkie rozwiązania nadające się do wykorzystania, niebędące wynalazkiem podlegającym opatentowaniu, wzorem użytkowym, wzorem przemysłowym lub topografią układu scalonego[1]. Wskazuje się, że projekty racjonalizatorskie różnią się od nich przede wszystkim poziomem innowacyjności[2]. Nie stanowią one rozwiązań na tyle nieoczywistych i nowatorskich, by uznawać je za równie wartościowe, jak pozostałe projekty wynalazcze. Za przykłady projektów racjonalizatorskich posłużyć mogą projekty przeróbki maszyn lub pomysły dotyczące zastąpienia surowców używanych w procesie produkcyjnym.

Niższy od pozostałych przedmiotów własności przemysłowej poziom innowacyjności projektów racjonalizatorskich, znajduje odzwierciedlenie w udzielonej ich twórcom ochronie prawnej. O ile w przypadku pozostałych projektów wynalazczych ustawodawca przyznaje ich twórcom prawa bezwzględne, skuteczne wobec wszystkich, o tyle w odniesieniu do twórcy projektu racjonalizatorskiego ograniczył się do uregulowania stosunku łączącego go z przedsiębiorcą. W zasadzie jedynym prawem majątkowym przysługującym, z mocy ustawy, twórcy projektu racjonalizatorskiego jest prawo do wynagrodzenia uzyskanego od przedsiębiorcy.

Wydaje się, że za uregulowaniem sytuacji prawnej twórców projektów racjonalizatorskich przemawia w szczególności fakt, iż opracowywanie takich rozwiązań wykracza poza standardowe obowiązki pracownika. Można zasadnie twierdzić, że jest to jego osobisty i dobrowolny wkład w rozwój przedsiębiorstwa. Z uwagi na to, trudny do zaakceptowania byłby stan rzeczy, w którym przedsiębiorca mógłby wdrożyć rozwiązanie stanowiące projekt racjonalizatorski oraz osiągać z tego tytułu korzyści, nie będąc jednocześnie zobowiązanym do wypłacenia jego twórcy stosownego wynagrodzenia.

Zastanawiając się nad korzyściami płynącymi z wdrażania projektów racjonalizatorskich, jako pierwszy nasuwa się na myśl rozwój przedsiębiorstw. Wprowadzanie w przedsiębiorstwie innowacyjnych rozwiązań usprawnia jego działalność, przyczynia się do zwiększenia jego wydajności oraz może doprowadzić do redukcji kosztów ponoszonych przez przedsiębiorcę. W konsekwencji, przedsiębiorstwa w których powstają projekty racjonalizatorskie, dzięki zwiększonym możliwościom produkcyjnym, stają się bardziej konkurencyjne na rynku.

Drugą z zalet projektów racjonalizatorskich jest ich dopasowanie do potrzeb przedsiębiorstwa, w którym są wdrażane. Wynika ono z faktu, że ich twórcami są pracownicy danego przedsiębiorstwa, uczestniczący na co dzień w jego działalności, będący osobami dobrze zorientowanymi w jego zapotrzebowaniu. Dzięki temu, tworzone przez nich rozwiązania możliwie najpełniej odpowiadają specyfice konkretnego rodzaju działalności. Opracowując projekty racjonalizatorskie, ich twórcy dążą nie tylko do uzyskania korzyści w postaci wynagrodzenia, ale również do rozwiązania problemów napotykanych przez nich samych w życiu zawodowym.

Co więcej, wynagrodzenie przysługujące za stworzenie projektu racjonalizatorskiego może skutecznie motywować pracowników do podejmowania prób udoskonalania swoich umiejętności, co w dalszej perspektywie wpływa na podwyższenie ich kwalifikacji zawodowych.

Jak wynika z powyższego, projekty racjonalizatorskie, pomimo niższego poziomu innowacyjności od pozostałych projektów wynalazczych, przyczyniają się w znacznym stopniu do rozwoju przedsiębiorstw, w których powstają. Co więcej, można przypuszczać, że w wielu sytuacjach lepiej od pozostałych przedmiotów własności przemysłowej nadają się do zaspokajania konkretnych potrzeb wynikających ze specyfiki danego rodzaju działalności gospodarczej.

 

 

 

[1] Zob. Ustawa z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej( Dz. U. 2001 nr 49 poz. 508 ze zm.).

 

Branża:

Innowacyjność

Powrót

Komentarze (0)




Dozwolone znaczniki: <b><i><br>