produkty

Intelektualna.pl
Opinia
27 04.2014

Moralność w prawie patentowym

przez Anna Milkiewicz

Zdawać by się mogło, że możliwość uzyskania patentu jasno wynika z przepisów - wynalazek musi być nowy, nieoczywisty oraz użyteczny. Czy jednak pomimo jasnego brzmienia przepisów i zawartego w nich katalogu wyłączeń każdy wynalazek czy odkrycie zasługuje na patent? Przykładowo, czy dzisiaj twórcy sposobu mordowania ludzi w komorach gazowych w nazistowskich obozach koncentracyjnych mogliby starać się o patent?

Odpowiedź na powyższe pytanie jest oczywiście i na szczęście negatywna.

Patentów nie udziela się na wynalazki, których wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Wynika to jasno z art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej z dnia 30 czerwca 2000 roku.  Przepis ten odpowiada treści art. 6 ust. 1 Dyrektywy 98/44/WE Parlamentu Europejskiego - prawo polskie jest zatem zgodne z prawem unijnym.
Zakres tego wyłączenia zależy jednak od ogólnie przyjętych dobrych obyczajów i porządku, które nie powinny być tożsame z uczuciami religijnymi. Trudno byłoby odmówić udzielenia patentu np. danemu środkowi antykoncepcyjnemu, gdyż nie jest to niezgodne z ogólnie pojętą moralnością. Powoływanie się na przedmiotowe wyłączenie powinno być naprawdę wyjątkowe. Zostawiając przykład przywołany na początku, weźmy pod uwagę sposób klonowania ludzi czy modyfikacji genetycznej zarodków - na takie odkrycia nie udziela się patentów.

Patentów nie udziela się również na odmiany roślin oraz rasy zwierząt czy też biologiczne (w całości złożone ze zjawisk naturalnych np. krzyżowanie, selekcjonowanie) sposoby ich hodowli. W przypadku odmian roślin wynika to z zakazu podwójnej ochrony. Odmiany roślin podlegają bowiem szczególnej ochronie wynikającej m.in. z ustawy o ochronie prawnej odmian roślin z dnia 26 czerwca 2003 roku. Nie istnieją co prawda podobne przepisy, które dotyczyłyby ras zwierząt, jednak prawodawca uznał za prawidłowe wyłączenie również takich odmian. W związku z użyciem sformułowania „odmiany” przez prawodawcę w przywołanym przepisie, patenty mogą być udzielone na sposób wytwarzania rośliny czy same rośliny (np. gatunek) oraz na rasy zindywidualizowane.

Ostatnim „moralnym” wyłączeniem są sposoby leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz sposoby ich diagnostyki. Nie dotyczy to zatem produktów stosowanych w diagnostyce lub leczeniu (np. leki, urządzenia chirurgiczne), ale samych sposobów. Trudno wyobrazić sobie sytuację, w której lekarz nie będzie stosował skutecznej metody leczenia ze względu na udzielony na nią patent. Przykładowo zatem, samo pobranie krwi czy jej transfuzja nie będą mogły podlegać ochronie, ale na sposób analizy pobranej od pacjenta krwi mógłby zostać udzielony patent.

Jak widać, prawo patentowe zawiera w sobie tzw. normy moralne. Wiele z przywołanych powyżej wyłączeń wzbudzało bądź nadal wzbudza kontrowersje, ale wydaje się , że taki katalog jest jak najbardziej potrzebny.

Kategoria:

Komentarze (0)




Dozwolone znaczniki: <b><i><br>