produkty

Intelektualna.pl

Powrót

Artykuł
26 06.2015
Artykuł
26.06.2015

Możliwość żądania zapłaty trzykrotności wynagrodzenia w przypadku zawinionego naruszenia autorskich praw majątkowych niezgodna z Konstytucją

przez Anna Miszczak

Tło sprawy

Spółka UPC Polska oraz jedna z organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (dalej: OZZ) nie mogły dojść do porozumienia w zakresie wysokości opłaty licencyjnej, po wygaśnięciu obowiązującej pomiędzy nimi umowy. Spółka kontynuowała w czasie trwających negocjacji reemisję i uiszczała na rzecz OZZ zaproponowane przez nią wynagrodzenie. W związku z tym działaniem, OZZ wystąpiła przeciwko spółce do sądu z żądaniem zapłaty na jej rzecz trzykrotności stosownego wynagrodzenia (opłaty licencyjnej). Sądy uwzględniły powództwo OZZ.

Skarga konstytucyjna

Spółka UPC Polska zakwestionowała zgodność z konstytucją art. 79 ust. 1 pkt. 3 lit. b PrAut. wskazując, że narusza on art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: KRP). Zgodnie z przywołanym artykułem KRP, każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia, które to podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej. Skarżąca spółka podnosiła w skardze konstytucyjnej, iż zastosowanie art. 79 ust. 1 pkt. 3 lit. b PrAut. doprowadziło do nieuzasadnionego zwiększenia uszczuplenia majątku spółki. Co więcej, spółka UPC Polska wskazywała, że jej kosztem doszło do bezpodstawnego wzbogacenia OZZ (w przypadku przywołanego przepisu PrAut. nie można mówić jedynie o ochronie interesów uprawnionego), w związku z czym naruszona została zasada proporcjonalności. Ponadto, skarżąca postawiła w złożonej TK skardze zarzut naruszenia prawa do równego traktowania. Według niej, sytuacja prawna organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi jest uprzywilejowana względem innych podmiotów.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego

TK zgodził się ze spółką UPC Polska i orzekł, że art. 79 ust. 1 pkt. 3 lit. b PrAut. w zakresie w jakim uprawniony może żądać od osoby, która naruszyła jego autorskie prawa majątkowe, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej- w przypadku gdy naruszenie jest zawinione- trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 KPR. Art. 31 ust. 3 KPR odnosi się do kwestii ograniczenia korzystania z konstytucyjnych praw i wolności, które to mogą być ustanawiane jedynie w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób, przy czym ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z kolei zgodnie z art. 2 KRP, Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej.

TK zgodził się co do tego, że w sytuacji bezprawnego i zawinionego naruszenia autorskich praw majątkowych ustawodawca może ingerować w wolność majątkową sprawcy deliktu. Co więcej, zauważył że prawa autorskie jako prawa specyficzne, niepowtarzalne są narażone na potencjalnie częste i łatwe naruszenia, w związku z czym prawodawca powinien tworzyć takie rozwiązania, które mogą być oparte na opłatach ryczałtowych.

Jednocześnie TK wskazał, że nie może być dopuszczalne dochodzenie przez uprawnionego roszczenia odszkodowawczego, które całkowicie odrywa się od wielkości poniesionej szkody i stanowi jej wielokrotność. Ukazuje to bowiem absolutny brak proporcji pomiędzy wielkością poniesionej szkody a odszkodowaniem. Ponadto, Trybunał podkreślił, że prawodawca wprowadzając zaskarżony przepis do PrAut. nie wziął pod uwagę jego negatywnych konsekwencji. Co więcej, kierując się potrzebą ochrony twórców jako podmiotów „słabszych”, zbyt daleko wkroczył w wolność majątkową sprawców deliktów, tj. podmiotów naruszających majątkowe prawa autorskie w sposób zawiniony.

Trybunał zwrócił również uwagę na fakt, że uprawnieni z majątkowych praw autorskich mają wiele możliwości dochodzenia ochrony swoich praw. Wyrok TK nie pozbawi ich zatem ochrony. Nadal mogą bowiem korzystać z takich roszczeń ujętych w art. 79 PrAut., jak zaniechanie naruszania, usunięcie skutków naruszenia, naprawienie wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych, wydanie uzyskanych korzyści,  jednokrotne albo wielokrotne ogłoszenia w prasie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej na rzecz Funduszu Promocji Twórczości.

Branża:

 

Powrót

Komentarze (0)



nineteen + 2 =